Artykuł „Jak przetrwać trudne czasy?”, a właściwie to pytanie – powinno być kwintesencją mojego obecnego „być”. Właśnie: jak przetrwać? Odpowiedź na to jest złożona: to pewnie jakaś kompilacja wewnętrznej siły, samozaparcia, determinacji, aktywności, aktywności, aktywności, aktywności, aktywności…
Moje dochody to dwukrotność udokumentowanych dochodów Nowaków. Ale jeszcze do niedawna żyłam z zasiłku wychowawczego i rodzinnego (na dwoje dzieci), co dawało 496 zł miesięcznie (przed podwyżką rodzinnego). Nieźle musiałam się „nakombinować”, by coś wykrzesać z kwoty oferowanej przez państwo (polityka prorodzinna, taaa?). To nie wystarcza nawet na wynajęcie (zagrzybiałej) kawalerki. Choć słowo „nakombinować” ma raczej pejoratywny wydźwięk, ja nie stawiałam na „wałki” (bom naturę mam inną), a na ciężką, katorżniczą pracę (kosztem swego zdrowia, bo dziatwę oszczędzić chciałam).
Mi, w przeciwieństwie do Pani Nowakowej, nikt nie opłaca rachunków, ni szkoły. Tato zawsze powtarzał: „jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz”. Nie wysypiam się, fakt, odpowiedzialnie spijam gorzką pianę z konsekwencji niektórych decyzji życiowych… Prosto nie jest, wciąż jakiś wredny wiatr w oczy, droga wyboista a taczka żywota jakby nazbyt ciężka – ale powiadają, że „co nas nie zabije, wzmocnić powinno”. Prawda. Czuję lekką dumę, że – mimo wszystko – daję radę, sama, niezależna od nikogo, sobie zawdzięczająca (bez mała) wszystko. Choć też znam posmak goryczy, czasem złości, zwątpienia, beznadziei; nie ustaję jednak w poszukiwaniu czegoś, co zwykli zwać „sprawiedliwością”. Słyszałam, że to tylko w słowniku pod „S”. Ale ja zawsze muszę na własnej skórze…
Czego innym „zazdroszczę”? Możliwości studiowania. To mój największy wyrzut sumienia niespełnionej ambicji. Jak p. Nowakowa – w planach miałam resocjalizację. Jednak życie miało dla mnie inne plany, moje zaś w odstawkę dając. Jako dziewiętnastolatka sama zadbać musiałam o „swój kawałek podłogi”, opłaty, wyżywienie, opłaty uczelniane, wszystko… Jestem z mieściny położonej trzydzieści kilometrów od uczelni, zatem i dojazdy wchodziły w rachubę. Choć miałam pełno werwy, zapału, planów, marzeń, ambicji (dwa kierunki, być może doktorat – marzyłam…), życie sprowadziło mnie na ziemię. Miast latania, pełzać nakazało. Niedoświadczona maturzystka, choć z piątkowym świadectwem, za to bez protekcji – perspektyw na pracę nie miała świetlanych. Pukałam do wieeeeelu drzwi. Mało było miejsc, których nie oznaczyłam swoim CV. W końcu łapać poczęłam się czego popadnie: sprzątanie, opieka nad dzieckiem, lokalna gazeta etc. Wpadłam w błędne koło: nie mam doświadczenia, studiów – nie mam szans na satysfakcjonującą pracę – nie mam (dobrze)płatnej pracy – nie zarobię na studia… Finito. Wykształcenie wyższe odłożyłam na półeczkę: „na pomyślniejsze czasy”, ale jakoś zastałam się „w szarej rzeczywistości” (nie żeby było mi tutaj tak dobrze) i… Klops! Mocno zatem trzymam kciuki za panią N., by skończyła studia, nie poddała się, korzystała ze wsparcia (zwłaszcza przy dziecku jest to ważne) i wyszła w przyszłości na prostą… Może wyższe wykształcenie nie gwarantuje w dzisiejszych czasach zatrudnienia, ale pewnie poprawia poczucie własnej wartości (ja czuję niespełnienie). Nie należy też spoczywać na laurach – teraźniejszy rynek pracy wymaga od nas mobilności, elastyczności, przekwalifikowań, aktywności. Wiem, że inwestycja w siebie jest najbardziej popłacalną i najwartościowszą formą, dlategoż ja sama staram się korzystać z samokształcenia, szkoleń, kursów, aczkolwiek przyznam szczerze – prócz satysfakcji (mojej) i zalegania w biurku (papiery), na niewiele mi się to zdaje (póki co). Wiadomości z kursów komputerowych, kadrowo-płacowych dawno się zdewaluowały, gdym „wypadła z obiegu” po urodzeniu dzieci. Kurs on line, ze środków unijnych „Kobiety posługujące się technologiami informatycznymi przyszłością rynku pracy” – dał niepotrzebnie złudną nadzieję na elastyczną formę zatrudnienia (to u nas jeszcze ciągle w powijakach). Kiedy przeczytałam zdanie eksperta: „Psychologiczny mechanizm braku dostrzegania alternatyw trzyma nas w miejscu i nie pozwala odbić się od dna. Winą za niekorzystne położenie obarczamy wówczas osoby z zewnątrz lub zewnętrzne czynniki, jak ogólna stagnacja na rynku, brak ofert pracy, brak poparcia i znajomości, nieudanego partnera albo nawet rodzinę, której sobie nie wybieramy. W ten sposób pokazujemy, że to nie my, a inni decydują o naszym losie” – poczułam wewnętrzny sprzeciw… Ja ciągle staram się odbić od dna, choć nieznana mi siła (grawitacja???) trzyma mnie tu kurczowo. Jestem w tych staraniach jak dziecko uczące się chodzić: wciąż potykam się, upadam, ale nie ustaję, wciąż tli się we mnie nadzieja, że będę żyć inaczej. Brak mi jednak jakiegoś bodźca, pomysłu ekspresyjnego bardziej, niż moja „metoda małych kroczków”, natrafienia na „niszę”, która byłaby inspiracją (do wypełnienia jej pracowitością) i nie zapadnią, a trampoliną…
Temat pomocy socjalnej – grząska sprawa. Bywa, że „nasze być” okazuje się zbyt skąpe, by żyć, a jednocześnie na tyle sycące, że nie da umrzeć. Raz starałam się uzyskać dofinansowanie na malutkie dzieci. Okazało się to tak upokarzającym doświadczeniem (m. in. wywiad wśród rodziny, czy nie mogą oni pomóc – podczas gdy moja duma i ambicja była nacechowana biegunem odpychającym od sarkastycznych docinków taty: „a nie mówiłem, przed laty…”, te kryteria…), że brrrrrrr! Nieludzka instytucja, przynajmniej w mej miejscowości. Może inaczej: instytucja – z założenia – humanitarna, może brak po prostu empatycznego czynnika ludzkiego? Nie mnie, zresztą, to oceniać…
Wracając do rodziny N. – uważam, że słuszną decyzją jest samodzielna opieka nad dzieckiem. Maluch potrzebuje ciepła, bliskości, miłości, zwłaszcza w pierwszych latach. Żadne dobra materialne mu tego nie zastąpią (takie jest moje zdanie). To taka inwestycja w jego potencjał emocjonalny – rzekłabym: bezcenna!
Znam także „ból” wydawania majątku na medykamenty, specjalistów, szeroko pojęte zdrowie pociech. U nas to samo: jak nie alergolog, to ortopeda, jak nie laryngolog to okulista… i tak bez końca. Lepiej jednak stawiać na profilaktykę, leczyć od zarodka, niźli później borykać się z konsekwencjami zaniedbań. Tutaj życzę dużo, duuużo zdrowia juniorowi N.
Co do wydatków na środki higieniczne, już to chyba gdzieś pisałam. Ja staram się wygrywać je w licznych konkursach – i tak czynię sobie kilkumiesiączne zapasy; przynajmniej tu zaoszczędzę. Powiem też, że w lutym zainwestowałam w internet (do tej pory brak mi było tej zdobyczy cywilizacyjnej, która dla innych chlebem jest powszednim) – i już zwrócił mi się ten wydatek (poprzez kwotę nagród wygranych w sieci). Pamiętajmy też, że składając deklarację rozliczeniową do US możemy sobie odliczyć ulgę za internet (słyszałam pogłoskę, jakoby w przyszłym roku miano zabrać nam tę ulgę, ale poszperałam trochę w temacie i nie udało mi się tego potwierdzić, a wręcz znalazłam informację łagodzącą dotychczasowe wymogi co do faktur).
Postscriptum. Tak odnośnie poruszonego przez Pana Aspiranta tematu doktoratów – oto co ostatnio wyczytałam w sieci i tak od razu mi się skojarzyło („Do niedawna powód do dumy, dziś doktorat staje się raczej przyczynkiem do podejrzeń o oszustwo, plagiat lub macdonaldyzację świata nauki.” Dziennik.pl Świat) Myślę, że niesprawiedliwe są takie oceny. Dla wielu to naprawdę ciężka praca! I powinna być doceniana. AmenT

Nasunęła mi się (na myśl i palce) jeszcze jedna dygresja… Skoro dziadkowie juniora Nowaka (z jednej, bądź drugiej strony) nie należą do ludzi najbiedniejszych i wspomóc mogą matkę z dzieckiem – pomyślałam, że czynić to powinni „z głową”. W ogóle uważam, że pomagać bliźniemu winno się rozsądnie (a że należy pomagać, to już fakt niepodważalny). Kiedyś usłyszałam takie „fajne” zdanie: „filozofia mądrej pomocy”. Niezwykle mi się spodobało. I zmusiło mnie do wyklucia ostatecznej konkluzji, iż – czasem – z naszej chęci bycia dobrym, szlachetnym, empatycznym, wyniknąć może zupełnie coś innego, niż zakładaliśmy. Bo prawdą jest, że należy dawać wędkę, a nie rzucać na talerz gotową rybę. Może to być motorem do działania, inicjatywy, chęci przejęcia spraw w swoje ręce (co – niewątpliwie – czynić należy). Czasem nasza „niedojrzała miłość” (a może, po prostu, niewiedza, brak świadomości) sprawia, że „upupiamy drugą osobę” – w takim sensie, iż odbieramy jej pole do manewru albo – zwyczajnie – ściągamy z niej odpowiedzialność, uczymy wygodnictwa. Sama znam, co najmniej, kilka takich (na pozór) „nieuleczalnych przypadków”. To nie jest dobre, ni właściwe dla żadnej z tych stron. To, troszkę, rozwinąć może nazbyt „pasożytnicze” cechy. Nie zawsze, ma się rozumieć, nie w każdym przypadku, ale istnieje takie ryzyko. Stąd: pamiętajmy o „filozofii mądrej pomocy”…
Wracając do dziadków juniora N. Myślę, że – jak większość dziadków – lubią rozpieszczać swego wnuka, pupilka. Często bliscy (rodzice/dziadkowie/wujostwo/chrzestni) wydają niemałe kwoty na – przyznajmy szczerze – zupełne „pierdoły” czy – niekoniecznie zdrowe i niezbędne – słodycze. Przejadamy te sumy, albo rozmieniamy na zabawki, które zostaną popsute lub rzucone w kąt (wiem co piszę). A można by, przecież, z równą miłością i troską „zainwestować” w dziecko. Tyle jest okazji: urodziny, imieniny, Dzień Dziecka, chrzest, komunia etc. – gdyby rodzina „zrzuciła się” (uzgadniając wcześniej strategię, miast „bezmyślnego” kupowania kolejnej zabawki) i założyła malcowi jakąś lokatę (na przykład) czy ubezpieczenie. Można też „zainwestować” w zdrowie. Wspomniany dzieciaczek jest alergikiem, wymaga większej i troskliwszej opieki zdrowotnej – płatne (i to niemało) szczepienia (z kalendarza szczepień zalecanych, czyli ponadplanowych, nieobowiązkowych) to także dobry pomysł. Mogą uchronić dziecko przed różnymi chorobami (rotawirusy, meningokoki, pneumokoki etc.), zatem i powikłaniami, a co za tym idzie – zwiększonymi kosztami na opiekę medyczną.
Jaki z tego wniosek? Inwestujmy w ludzi (zdrowie, edukację, emocjonalną stabilność), a nie w dobra nabyte. Wspierajmy innych, bądźmy dla nich opoką, ale nie wyręczajmy ich we wszystkim, bo to także nie będzie z pożytkiem…

Kiedy sobie pomyślę, Miły Fortuno, że jeszcze tylko trzy tygodnie będziesz nam doradzał, to – normalnie – ogarnia mnie smutek ;/ Lubię sobie poczytać, lubię wtrącić swoje trzy grosze i wiem, że poczuję dziwną nostalgię, gdy „zamilkniesz”… ;/ Nie mam nałogów „fizycznych”, „namacalnych”, ale od Twojej stronki to chyba troszkę się uzależniłam…
Pozdrawiam.
A.

Rodzina Nowaków, wedle mnie, jest przykładem na to, jak często ludzie (całe rodziny) pozostawieni są samym sobie. Ośrodki Pomocy Społecznej, jednostki powołane do tego, by udzielać wsparcia w kryzysowych sytuacjach, często nie funkcjonują właściwie i otrzymanie od nich jakiejś subwencji (gdy naprawdę zajdzie taka konieczność) obwarowane jest wieloma zastrzeżeniami (wykluczającymi często ludzi naprawdę potrzebujących wsparcia). Osobiście znam przypadki, gdzie pomoc tę otrzymywały osoby, którym wcale się nie należała, a prawdziwie poszkodowani odchodzili z kwitkiem. Znam byłych więźniów, którym pomoc społeczna załatwiła mieszkanie, dofinansowanie doń – i nikogo nie obchodziło, że są alkoholikami czy tyranami dla swoich rodzin; nikt nie nakazał im nawet przymusowego leczenia. A matka z dzieckiem, która ma 500 zł na utrzymanie – czy jej nie należy się jakieś oparcie? Czy liczyć musi tylko na siebie i  najbliższych? Przecież takie osoby nie zawsze mają rodzinę, która może być dla nich opoką…
Osobiście spotkałem się z tym, że kiedy taka matka poszła do opieki, usłyszała (pytana o źródło dochodów): „to niemożliwe, by Pańska rodzina wyżyła za 500 zł, to nierealne…”
„(…) To niemożliwe, ale prawdziwe; środek Europy, w rękach głupoty…”

Przewód doktorski, ciekawa sprawa Panie Aspirancie. W projekcie zmian w ustawie o szkolnictwie wyższym pojawia się pewna szansa dla młodych ludzi, którzy aktywnie uczestniczą w życiu naukowym swojej alma mater, a swoją przyszłość wiążą z wspomnianym przez Pana przewodem doktorskim, powiem na razie tyle, żeby zainteresować czytelników, że okres od zdobycia licencjatu i dotarcia do tytułu doktora ulegnie prawdopodobnie skróceniu (więcej informacji na portalu MNiSW lub prasie codziennej np. GP).